Help us in our pursuit for high-quality journalism!
Our commitment to uncovering requires your backing. Support our fearless investigative reporting, in-depth analyses and community voices. Donate now to strengthen the editorial independence and provide open access content to all.
Support Keraleeyam Choose your preference
₹1000/Year
₹2000/2 Years
₹500Students/Year
A contribution of any size
ജൂൺ അഞ്ച് ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനമായി ലോകമെമ്പാടും വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിക്കപ്പെടുന്നു. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ സന്ദേശങ്ങൾ സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമെല്ലാം വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കൽ, ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ബോധവത്കരണ റാലികൾ, സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങി നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഈ ദിനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ അതിന് മൂന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം എത്തുന്ന ജൂൺ എട്ട് — ലോക സമുദ്ര ദിനം — അത്രത്തോളം പൊതുശ്രദ്ധ നേടുന്നില്ല. ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സാമൂഹിക, മാധ്യമ, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രാധാന്യത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം പോലും ലോക സമുദ്ര ദിനത്തിന് ലഭിക്കാത്തത് ഏറെ ആശങ്കാജനകമായ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.
ഈ അവഗണന വെറും ഒരു ദിനാചരണത്തിന്റെ പരിമിതിയല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യനും സമുദ്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ അപൂർണ്ണമായ ബോധത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനും ഭൂമിയുടെ ആരോഗ്യത്തിനും ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ് സമുദ്രങ്ങൾ. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിന്റെ ഏകദേശം എഴുപത് ശതമാനത്തിലധികം ഭാഗം സമുദ്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ കാലാവസ്ഥാ വ്യവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിലും ഓക്സിജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിലും സമുദ്രങ്ങൾ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഭൂമിയിലെ നാം ശ്വസിക്കുന്ന ഓക്സിജന്റെ വലിയൊരു വിഹിതം സമുദ്രങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മ ജീവികളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. അതായത്, കടൽ സംരക്ഷണം എന്നത് ഒരു തീരദേശ വിഷയം മാത്രമല്ല; പ്രാണവായുവുമായും ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പുമായും ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണ്.
എന്നിട്ടും സമുദ്ര സംരക്ഷണ വിഷയങ്ങൾ പൊതുസമൂഹത്തിൽ വേണ്ടത്ര പ്രാധാന്യം നേടാത്തതിന് നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ട്. പ്രധാന കാരണം, കടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നതാണ്. വായു മലിനീകരണം, ചൂട് വർധനവ്, ജലക്ഷാമം, വനനശീകരണം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ആളുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സമുദ്ര മലിനീകരണം, കോറൽ റീഫുകളുടെ നാശം, അമിത മത്സ്യബന്ധനം, കടലിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ, സമുദ്ര അമ്ലീകരണം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അകലെയാണ്. അതിനാൽ പലർക്കും കടൽ പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ ‘നമ്മളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലാത്ത’ വിഷയമായി തോന്നുന്നു.
ഈ തെറ്റായ ധാരണയാണ് പൊതുസമൂഹത്തെ കടൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റി നിർത്തുന്നത്. കടൽ സംരക്ഷണം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടേയോ തീരദേശങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടേയോ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു സാമൂഹിക മനോഭാവം രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ നഗരങ്ങളിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളുടെ വലിയൊരു വിഹിതം നദികളിലൂടെ ഒടുവിൽ കടലിലെത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് കവറോ കുപ്പിയോ ഒടുവിൽ ഒരു കടൽജീവിയുടെ മരണത്തിന് കാരണമായേക്കാം. മനുഷ്യരുടെ അനാസ്ഥയും ഉപഭോഗ സംസ്കാരവുമാണ് കടൽ പരിസ്ഥിതിയുടെ നാശത്തിനും വലിയൊരു കാരണം.
കേരളത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാണ്. ഏകദേശം 590 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള തീരപ്രദേശം കേരളത്തിനുണ്ട്. മത്സ്യബന്ധനവും തീരദേശ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ഉപജീവന മാർഗമാണ്. എന്നിരുന്നാലും കേരളത്തിലെ തീരങ്ങൾ ഇന്ന് അതീവ ഗുരുതരമായ പരിസ്ഥിതി വെല്ലുവിളികളാണ് നേരിടുന്നത്. കടൽക്ഷോഭവും തീരശോഷണവും നിരവധി തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളെ ഭീഷണിയിലാക്കുകയാണ്. കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഫലമായി ശക്തമായ തിരമാലകളും ചുഴലിക്കാറ്റുകളും വർധിക്കുന്നത് വീടുകളും റോഡുകളും തീരദേശ ജീവിതവും തകർക്കുന്നു. ചെല്ലാനം, പൂന്തുറ, പൊഴിയൂർ, ആലപ്പാട് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ തീരശോഷണ ദൃശ്യങ്ങൾ കേരളം ഇതിനകം നേരിട്ട് കണ്ടതാണ്.
അതോടൊപ്പം പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും രാസമാലിന്യങ്ങളും കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടുന്നത് കേരളത്തിലെ കടൽ പരിസ്ഥിതിയെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നു. വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളായ പല കടൽത്തീരങ്ങളിലും ശുചിത്വം പാലിക്കപ്പെടുന്നില്ല. മത്സ്യബന്ധന ഉപകരണങ്ങളായ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട വലകളും പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും കടൽജീവികൾക്ക് ഭീഷണിയാകുന്നു. നദികളിലൂടെയും കായലുകളിലൂടെയും നഗരമാലിന്യങ്ങൾ കടലിലെത്തുന്ന അവസ്ഥയും തുടരുകയാണ്.
ഇതിലും ആശങ്കാജനകമായ മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യം, കേരളത്തിൽ കടൽ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആവശ്യത്തിനൊത്ത രീതിയിൽ ശക്തിപ്പെടുന്നില്ല എന്നതാണ്. വനസംരക്ഷണത്തിനും വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിനും ലഭിക്കുന്ന പൊതുശ്രദ്ധയുടെ ഒരു വിഹിതം പോലും കടൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന് ലഭിക്കുന്നില്ല. കടൽത്തീര ശുചീകരണ പരിപാടികൾ പലപ്പോഴും ഒറ്റത്തവണ ക്യാമ്പയിനുകളായി മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നു. ദീർഘകാല പദ്ധതികളും സ്ഥിരമായ പൊതുജന പങ്കാളിത്തവും പരിമിതമാണ്. കടൽ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും ബോധവത്കരണങ്ങളും സ്കൂൾ തലത്തിൽ പോലും വളരെ കുറവാണ്. അതിനാൽ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് കടലിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബോധം രൂപപ്പെടാതെ പോകുന്നു.
ഇന്ന് ലോക സമുദ്രങ്ങൾ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ വളരെ ഗുരുതരമാണ്. ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് ടൺ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളാണ് കടലിലേക്ക് ഒഴുകിച്ചെല്ലുന്നത്. ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ മീനുകൾക്കും ആമകൾക്കും തിമിംഗലങ്ങൾക്കും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അനേകം കടൽജീവികളുടെ ജീവൻ കവർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കടലിലെ സൂക്ഷ്മ പ്ലാസ്റ്റിക് കണങ്ങൾ ഭക്ഷ്യശൃംഖലയിലൂടെ വീണ്ടും മനുഷ്യരുടെ ശരീരത്തിലേക്കുതന്നെ എത്തുകയാണ്. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഫലമായി സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുകയും തീരദേശങ്ങൾ കടലെടുത്തുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇത്തരം പ്രതിസന്ധികളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ലോക സമുദ്ര ദിനത്തിന് ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനത്തോട് സമാനമായ പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ഇത് ഒരു ചടങ്ങായി മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്; മറിച്ച് സാമൂഹിക ബോധവത്കരണത്തിന്റെയും ജനപങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും ശക്തമായ പ്രസ്ഥാനമായി മാറണം. സ്കൂൾ പാഠപദ്ധതികളിൽ കടൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ വിഷയങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സ്ഥാനം നൽകണം. മാധ്യമങ്ങൾ സമുദ്ര പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചർച്ചകൾ നടത്തണം. കടൽത്തീര ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്ലാസ്റ്റിക് വിരുദ്ധ ക്യാമ്പയിനുകൾ, ജലജീവി സംരക്ഷണ ബോധവത്കരണം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പൊതുജന പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കണം.
സർക്കാരുകളും പരിസ്ഥിതി സംഘടനകളും മാത്രമല്ല, ഓരോ വ്യക്തിയും കടൽ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. പ്ലാസ്റ്റിക് ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുക, മാലിന്യങ്ങൾ ജലാശയങ്ങളിലേക്ക് തള്ളാതിരിക്കുക, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക, കടൽ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുക തുടങ്ങിയ ചെറിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പോലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.
‘കടൽ തീരദേശ ജനങ്ങളുടെ മാത്രം ജീവിതമല്ല; മുഴുവൻ മനുഷ്യരുടെയും നിലനിൽപ്പിന്റെ അടിത്തറയാണ്’ എന്ന തിരിച്ചറിവ് സമൂഹത്തിൽ വളരേണ്ട സമയമാണിത്. ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനം പോലെ തന്നെ ലോക സമുദ്ര ദിനത്തെയും അതേ ഗൗരവത്തോടെയും ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെയും കാണേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം, സമുദ്രങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് വെറും കടൽജീവികളെയോ തീരങ്ങളെയോ സംരക്ഷിക്കുന്നതല്ല — മനുഷ്യരാശിയുടെ ഭാവിയും ഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതി സന്തുലിതാവസ്ഥയും സംരക്ഷിക്കുന്നതുമാണ്. കേരളത്തിന്റെ തീരങ്ങൾ ഇന്ന് നേരിടുന്ന കടൽക്ഷോഭവും മലിനീകരണവും തീരശോഷണവും നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, കടലിനെ അവഗണിക്കുന്നത് നമ്മുടെ സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനെ തന്നെ അപകടത്തിലാക്കുന്നതാണെന്ന സത്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ കടൽ സംരക്ഷണം സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളുടെയോ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയോ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമായി കാണാതെ, പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്വമായി മാറേണ്ടത് കാലത്തിന്റെ അനിവാര്യതയാണ്.
(ഡയറക്ടർ, ഓഷ്യൻ സ്റ്റുഡന്റസ് കമ്മ്യൂണിറ്റി)
